تبليغاتX
.: paymanshaikhi :.
گردهمايي مسئولان و هنرمندان در چهارمين روز جشنواره
‌گـزارشـي از ‌چـهارمـين روز برگـزاري سيـزدهـمين جشنواره بين‌المللي نمايش‌هاي آئيني ـ سنتي
دوشنبه 5 شهریور 1386  ساعت 12:17:00 PM      تعداد بازدید: 6
ايران تئاتر -  سرویس گزارش 0 نظر نسخه‌ی چاپ

زهرا شایان فر، آرش عباسی، پیمان شیخی:
چهارمين روز جشنواره تئاتر آئيني ـ سنتي با حضور حميد سمندريان، معاون هنري وزير ارشاد و جمعي از هنرمندان به‌نام تئاتر كشور رنگ تازه‌اي ‌گرفت.
به گزارش سايت ايران‌تئاتر، دكتر ايماني‌خوشخو، حميد سمندريان، حسين مسافرآستانه، دكتر خبري، حسين پارسايي و بسياري از اهالي تئاتر مهمان روز چهارم جشنواره تئاتر آئيني ـ سنتي بودند.
مهمانان ويژه در بخش قهوه‌خانه
حضور مهمانان ويژه در قهوه‌خانه سيزدهمين جشنواره نمايش‌هاي آئيني ـ سنتي و شركتشان در بازي ترنا زمينه‌اي براي سخنراني آنان شد.
دكتر ايماني‌خوشخو ضمن ابراز خرسندي از حضور پرشور طرفداران و صاحبان اصلي جشنواره در اين اجراها گفت:«اميدوارم با اين حضور دلگرم كننده، امسال و سال آينده صحنه‌هاي تئاتر ما دوباره با حضور پيشكسوتان پربار شود.»
وي ادامه داد:«هنرمندان‌ مايه فخر و مباهات و جزء ميراث گران‌بهاي فرهنگي به شمار مي‌آيند. حضور آنان باعث افتخار ماست و پرچم هنر ‌با وجود اين چنين هنرمنداني در دنيا برافراشته مي‌ماند.»
حميد سمندريان نيز با بيان اين كه نفس تئاتر يكي از وجوه اساسي و مهم ذات بشري است و از ابتداي خلقت بشر تا امروز ادامه داشته، گفت:«تئاتر بدون حضور تماشاگر معنا ندارد. تماشاگر و بازيگر يكديگر را كامل مي‌كنند و تئاتر را به وجود مي‌آورند.»
وي ادامه داد:«هنرمندان ما نبايد خود‌ را محدود كنند، بلكه بايد تماشاگر را با خود همراه كنند‌ و‌ هنر خود را پيش ببرند.»
وي با ابراز خوشحالي از وقوع چنين اتفاقي در تئاتر گفت:«بايد به هنر تئاتر كمك كنيم كه برخورد درستي بين تماشاگر و بازيگر به وجود آيد.»
سمندريان خطاب به مردم گفت:«ما بر سر شما منتّي نمي‌گذاريم كه برايتان تئاتر اجرا مي‌كنيم، ‌شماييد كه با حضور خود ما را زنده نگه مي‌‌داريد و تاج سر ماييد.»
در ادامه دكتر محمدحسين ايماني‌خوشخو، معاون هنري وزير، به اتفاق حسين پارسايي، مدير مركز هنرهاي نمايشي، از بخش‌هاي گوناگون جشنواره ديدن كردند و با حضور در پشت صحنه تالارهاي مجموعه تئاترشهر به هنرمندان خسته نباشيد، گفتند.
استقبال ‌تماشاگران از كارگاه نمايش
تماشاگران از نمايش"جنون پدر ترا به خون كشيد" استقبال بسيار كردند؛ و بازيگران در حين اجرا در محاصره تماشاگراني بودند كه در چهار رديف روي زمين نشسته بودند‌.
در اجراي اول اين نمايش تعدادي از مهمانان خارجي و داخلي جشنواره حضور داشتند و تماشاگران دو رديف نيز مقابل صندلي‌ها روي زمين نشستند.
در اجراي دوم اين نمايش نيز استقبال به حدي بود كه جمعيت درون صحنه تا محدوده صحنه بازي پيش رفت.
در پايان اجراي دوم معاون هنري وزير در سالن حاضر شد و ضمن خسته نباشيد به هنرمندان گروه درباره مدت تمرين و تلاش آنان در آماده كردن نمايش، پرسش‌هايي كرد.
چيني‌هاي پر مخاطب
نمايش"شاه ميمون" كه از كشور چين در جشنواره سيزدهم حضور دارد، شب گذشته ميزبان استادان، مسئولان و هنرمندان تئاتر بود.
در ميان حاضران افرادي چون حسين مسافرآستانه، دكتر خسرو نشان، دكتر اردلان و ديگر پژوهشگران حاضر در سمينار بين‌المللي نمايش‌هاي آئيني ـ سنتي، خبرنگاران و مهمانان بخش بين‌الملل جشنواره ديده مي‌شدند.
آخرين اجراي اين نمايش، كه سه اجرا در جشنواره دارد، امروز ‌در تالار اصلي روي صحنه مي‌رود.
زنده كردن يك رسم قديمي
در روز چهارم جشنواره تئاتر آئيني ـ سنتي در بخش قهوه‌خانه ‌مراسم واقعي گلريزان اجرا شد.
پژمان كاشفي، مسئول برگزاري بازي ترنا، ضمن يادآوري آئين"گلريزان" گفت:«پس از اجراي نمادين اين مراسم در روز دوم جشنواره به درخواست يكي از دوستان و براي كمك به يكي از هنرمندان تئاتر، كه دچار گرفتاري شده است، اين آئين را برگزار مي‌كنيم. از همه حاضران نيز درخواست مي‌كنيم در گلريزان اين روز شركت كنند.
پشت صحنه ‌جشنواره
هيجان مضاعف در بخش‌هاي مختلف جشنواره تئاتر آئيني ـ سنتي گاه باعث مي‌شود تلاش بخش‌هاي ديگر مجموعه دست‌اندركاران از نظر دور بماند. پروژه بازسازي مجموعه تئاترشهر همچنان و بدون توقف ادامه دارد.
اگر در ساعاتي كه اجراهاي صحنه‌اي شروع نشده‌اند به مجموعه سر بزنيد، متوجه حضور و فعاليت گروه تعمير در موتورخانه مي‌شويد. آن سوتر، جايي كه انتظار ديدن تالار قشقايي را داريد، ‌‌با محوطه‌اي وسيع روبرو مي‌شويد كه اجزاء فلزي يك ساختمان همچون كانال‌هاي هواكش، لوله‌هاي داربست و... روي زمين دسته‌بندي شده‌اند. محوطه‌اي خاك آلود و نيمه تاريك در انتظار تالاري كه بايد باشد!
از كارگاه دكور خبري نيست اما حجم زيادي از مواد زائد در آن محل انبار شده كه به زودي قرار است تخليه شود. يكي دو دكور زود رسيده به جشنواره هم گوشه‌اي را اشغال كرده است.
از آن جا كه تصور يك مجموعه تئاتري بدون انبار اكسسوار غير ممكن است، به دنبال آن مي‌گرديم و در جايي كه روزي"سالن نو" ‌‌نام داشت، به قفسه‌هاي مملو از ابزارآلات صحنه برمي‌خوريم.
مسئول انبار مي‌گويد:«ما همچنان آماده‌ايم با گروه‌هاي نمايشي جشنواره در زمينه تأمين آكسسوار مورد نياز‌شان، همكاري كنيم. گرچه بخش اصلي وسائل از تئاترشهر رفته اما قدري از وسائل كار راه ‌انداز در اين انبار موجود است.»
سينمايي‌ها در تالار هنر
در چهارمين روز جشنواره و دومين روز از اجراي"در ونيز بمير" در تالار هنر تعدادي از بازيگران سينما مهمان اين نمايش بودند.
عليرضا خمسه، لادن مستوفي و رويا نونهالي، از اهالي سينما، و مريم معترف، سيمين اميريان و... از چهره‌هاي تئاتري در تالار هنر حاضر شدند.
نمايش كمديا دلارته"در ونيز بمير" كه با استقبال تماشاگران روبه‌رو شد، روز گذشته پذيراي 270 تماشاگر بود. اين نمايش با آن كه به زبان ايتاليايي اجرا مي‌شود، به خوبي با تماشاگران ارتباط برقرار كرده است.
اقبال عمومي از‌"‌شيخ صنعان" در خانه نمايش
نمايش موسيقايي"شيخ صنعان" شب گذشته در خانه نمايش اجرا ‌و با اقبال عمومي مواجه شد.
نمايش موسيقايي"شيخ صنعان" نوشته و كار منصور قرباني كارگردان تئاتر اصفهاني است كه شب گذشته در دو نوبت در خانه نمايش اداره برنامه‌هاي تئاتر اجرا شد.
اين نمايش كه براساس داستان"شيخ صنعان" عطار نيشابوري است، براساس شيوه اجرايي تعزيه و ته مايه‌هاي موسيقي ايراني اجرا شد.
گفتني است، از آغاز برگزاري سيزدهمين جشنواره نمايش‌هاي آئيني ـ سنتي به جز نمايش"خواب تو خواب" كه ويژه بانوان بود، ساير آثار نمايشي اجرا شده ‌در خانه نمايش‌، تعزيه بوده است.
Posted by پیمان شیخی @ 13:50 |
در نشست مطبوعاتي دوازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس عنوان شد:
آثار شاخص جشنواره اجراي عمومي مي‌شوند
یکشنبه 4 شهریور 1386  ساعت 10:34:00 AM      تعداد بازدید: 0
ايران تئاتر -  سرویس خبر نسخه‌ی چاپ

پيمان شيخي:
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مشاركت و همكاري خود را در برگزاري دوازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس افتخار بزرگي مي‌داند.
به گزارش سايت ايران‌تئاتر، حسين پارسايي، مدير مركز هنرهاي نمايشي،‌ در نشست مطبوعاتي دوازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس با اعلام اين مطلب گفت:«وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي حمايت از رويدادي همچون دفاع مقدس، را ضرورت و افتخار مي‌داند و در اين‌جا لازم مي‌دانم بگويم سعيد كشن‌فلاح، نصرالله قادري وحوزه هنري نيز در اين رويداد سهم بسزايي دارند.»
وي در ادامه افزود:«پس از وقفه در برگزاري يازدهمين و دوازدهمين جشنواره تئاتر دفاع مقدس با همت بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس و با درايت و پشتكار آقاي حسني معاونت اين بنياد، شرايطي فراهم شد كه اين جشنواره در جايگاه خاص خود در استاني مرزي برگزار شود. من از سردار باقرزاده كه نگاه بالايي نسبت به برگزاري جشنواره تئاتر دفاع مقدس داشته‌اند و سعيد كشن‌فلاح، دبير اين جشنواره، صميمانه تشكر مي‌كنم و اميدوارم آنچنان كه دفاع مقدس براي همگي ما دغدغه مشترك به وجود آورده، در اين جشنواره نيز اهالي مطبوعات بار ديگر با همدلي به آن رونق بيشتر ببخشند.»
در ادامه اين نشست كه با حضور نصرالله قادري، قائم مقام دبير جشنواره، و حسني، معاون هنري بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس، در ستاد راهيان نور برگزار شد، سعيد كشن‌فلاح دبير جشنواره گفت:«در اين نشست گزارش عملكرد دوازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس و برنامه‌ريزي كه براي آن شده است، اعلام مي‌شود. قبل از هر چيز‌‌ بايد از حمايت‌هاي بنياد حفظ آثار و نشر دفاع مقدس ‌كه بزرگوارانه ما را همراهي كرده‌اند، و نيز از حسين پارسايي كه در مركز هنرهاي نمايشي وزارت ارشاد حمايت و همدلي داشته‌اند، تشكر كنم.»
وي با اشاره به آغاز كار دبيرخانه جشنواره از اول اسفند ماه سال گذشته، افزود:«حدود 900 نمايش صحنه‌اي، عروسكي و خياباني طي فراخواني كه در سال 84 اعلام شده بود به دبيرخانه ارسال شد. پس از مشاوره و مذاكرات انجام شده در جهت ايجاد تمركز بهتر براي برگزاري جشنواره، قرار شد كه بخش عروسكي در زمان ديگري برگزار شود بنابراين، بخش دوم،‌ جشنواره عروسكي‌، قرار است ارديبهشت ماه در اصفهان برگزار شود.»
كشن‌فلاح تصريح كرد:«پس از دسته بندي متون، از 31 فروردين مرحله بازخواني با حضور هيئتي متشكل از آقايان حسين مسافرآستانه، حسينعلي شوندي، نصرالله قادري و محمود صابري آغاز شد؛ و ‌از بين 700 متن ارسال شده، 581 متن صحنه‌اي پذيرفته شد. اين آثار شامل 236 متن از تهران و 351 متن از شهرستان‌ها ‌بود. 119 متن خياباني نيز به دستمان رسيد كه‌ 54 متن از شهرستان و 65 متن از تهران بود.»
وي خاطر نشان كرد:«به سبب فاصله يك ساله جشنواره يازدهم تا اين دوره، برخي از شركت كنندگان كه متون خود را قبلاً‌ ارسال كرده بودند، متقاضي تعويض متن شدند كه پس از پذيرش اين طرح 222 متن پذيرفته شد. اين متن‌ها هم شامل 17 متن از تهران و 115 متن از شهرستان مي‌شود. مرحله ارزيابي اجراها نيز از 15 تير تا 5 مرداد آغاز شد و هيئت داوران متشكل از آقايان حسينعلي شوندي، محمود صابري، فرشاد منظوفي‌نيا، يدالله كريمي، دكتر وفاداري و صادقي اصل 97 نمايش از تهران و 152 نمايش از شهرستان‌ها ‌را بازبيني كردند.»
وي اضافه كرد:«آثار پذيرفته شده در مرحله نهايي كه در سنندج اجرا مي‌شوند، شامل 40 اجرا در بخش صحنه‌اي است كه از لحاظ كمي، اتفاق ‌جديدي است و اگر امكانات بيشتري در اختيار ما بود، ‌قطعاً اين تعداد‌ به 60 گروه مي‌رسيد. در بخش خياباني نيز‌ 22 اجرا خواهيم داشت و نكته قابل توجه اين‌كه حضور گروه‌هاي شهرستاني در اين جشنواره بسيار پررنگ بوده و ورود شهرستاني‌ها به اين عرصه بسيار مهم است. ما نيز در اين دوره از جشنواره تلاش كرديم با استفاده از تجربه دوره‌هاي گذشته تنوع بيشتري به وجود آوريم.»
كشن‌فلاح گفت:«در بخش ويژه جشنواره 9 گروه نمايشي اعلام آمادگي كرد‌ه‌اند كه بيشتر آن‌ها شامل گروه‌هاي حرفه‌اي تئاتر مي‌شوند. هر يك از آنان با ارائه طرح‌هاي خاص خود‌‌ سعي كرده‌اند ‌روش نويي را ارائه كنند. اين آثار عبات‌اند از نمايش‌هاي"طوبي در جنگ" كار مسعود دلخواه، "نقشي به رنگ خاك" نوشته ناصر كريمي‌نيك به كارگرداني فرشاد منظوفي‌نيا، "مزرعه مين" نوشته و كار محسن حسيني، "آنسوي پل" نوشته نادر سايور و كارگرداني حسين فرخي، "آيا تا به حال عاشق شده‌اي روژانو" نوشته و كار چيستا يثربي، "بهار" نوشته و كار سيدحسين فدايي‌حسين، "من و برتولت برشت و فنجان چاي" نوشته رضا صابري و كار عليرضا اجويي.»
دبير دوازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس درباره جلسات سخنراني و نقد و بررسي اين جشنواره اظهار كرد:«در اين جشنواره جمشيد خانيان، اميركاووس بالازاده، دكتر يداللهي، مرتضي ديباج و عليرضا كمري سخنراني خواهند داشت. همچنين كانون ملي منتقدان، به منظور رشد فعاليت گروه‌هاي شركت كننده، جلسات نقد و بررسي آثار را برگزار خواهد كرد.»
وي با اشاره به چاپ 4 عنوان كتاب در ايام جشنواره گفت:«در روزهاي ايام برگزاري جشنواره 4 عنوان كتاب به چاپ مي‌رسد كه عبارت‌اند از: "جنگ، تئاتر، اسطوره" نوشته اميركاووس بالازاده، "نگره‌هاي نمايش و نانموده‌هاي جنگ" نوشته حسن پارسايي، "تئاتر جنگ" نوشته مشهود محسنيان و"تئاتر مقاومت" كه مجموعه مقالاتي با اين مضمون است و ‌بابك فرجي آن را گردآوري كرده است. در اين روزها 5 شماره نشريه روزانه و كتاب جشنواره نيز منتشر خواهد شد.»
وي در ادامه به برگزاري بخش"پاسداشت" دوازدهمين جشنواره تئاتر دفاع مقدس توسط بنياد حفظ آثار اشاره كرد و افزود:«از فعالان عرصه تئاتر دفاع مقدس در اين بخش تقدير ‌خواهد شد. در اين مراسم از هنرمنداني چون جمشيد خانيان، عليرضا حنيفي، حسين مسافرآستانه، بهزاد بهزادپور و حسين پارسايي تقدير مي‌شود. همچنين 2 جايزه ويژه نيز براي بخش رسانه‌اي جشنواره در نظر گرفته شده كه تقدير از بهترين خبرگزاري و روزنامه و شامل دو سفر حج عمره است.»
وي خاطر نشان كرد:«نمايش‌هاي صحنه‌اي اين جشنواره در 7 سالن از ساعت 15 تا 22 در شهر سنندج اجرا مي‌شود. همچنين نمايش‌هاي خياباني در 4 نقطه شهر طي 6 روز از ساعت 15 تا قبل از نماز مغرب اجرا خواهند شد.»
وي زمان برگزاري مراسم اختتاميه را 20 شهريور عنوان كرد و توضيح داد:«اين مراسم با حضور بر ‌مزار شهداي دفاع مقدس آغاز مي‌شود و در ادامه هنرمندان شركت كننده براي بازيد از منطقه عملياتي مريوان به اين منطقه مي‌روند. پس از آن مراسم، در سالن فجر سنندج ادامه پيدا مي‌كند و نتايج بخش صحنه‌اي جشنواره كه داوران آن عبارت‌اند از دكتر ناصر آقايي، دكتر محمود عزيزي، دكتر فريندخت زاهدي، دكتر محمدعلي خبري و جهانگير الماسي و نتايج داوري بخش خياباني به داوري محمود فرهنگ، حسين رازي و حسينعلي شوندي‌، اعلام خواهد شد.»
سپس حسني معاون هنري بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس ابراز اميدواري كرد:«جشنواره آن‌چنان كه در ‌شأن اهالي دفاع مقدس است، برگزار شود.»
وي افزود:«در اين دوره از جشنواره چاپ مجموعه نمايشنامه‌هايي را در دستور كار خود داده‌ايم و در حال حاضر 10 نمايشنامه هم زير چاپ داريم كه در رديف آثار شاخص نمايشي قرار مي‌گيرند.»
در پايان اين نشست سعيد كشن‌فلاح در پاسخ به پرسش خبرنگار سايت ايران‌تئاتر مبني بر اين كه ستاد برگزاري جشنواره تئاتر دفاع مقدس چه تمهيداتي را براي اجراي عمومي گروه‌هاي شهرستاني برگزيده جشنواره در نظر گرفته است، گفت:«حمايت از گروه‌هاي برگزيده جشنواره سرلوحه ستاد برگزاري جشنواره است كه با همكاري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و مركز هنرهاي نمايشي انجام مي‌شود و از هر نمايشي تأثيرگذاري كه انتخاب شود، ‌‌حمايت ‌خواهد شد. در حقيقت هيچ نوع مرزبندي بين آثار نمايشي تهران و شهرستان‌ها وجود ندارد. نمايش‌هاي شاخص جشنواره در استان خود امكان اجراي عمومي پيدا خواهند كرد. آثار ويژه طي هفته دفاع مقدس ارائه خواهند شد كه البته امسال به سبب همزمان شدن اين هفته با ايام ماه مبارك رمضان، احتمال دارد ‌هفته ‌دفاع مقدس در زمان هميشگي خود برگزار نشود.»
در ادامه حسين پارسايي رئيس مركز هنرهاي نمايشي گفت:«آمادگي حمايت از گروه‌هاي نمايشي شاخص جشنواره از قبل در مديران فرهنگي استان‌ها وجود دارد. در اين جشنواره از آثار نمايشي شهرستاني كه واجد شرايط باشند، در شهرستان خودشان ‌حمايت ‌خواهد شد و اگر گروهي نيز به تهران راه پيدا كند، ‌‌قطعاً از آن براي اجراي عمومي‌ حمايت قرار خواهيم كرد.»
 
در نشست مطبوعاتي دوازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس عنوان شد:
آثار شاخص جشنواره اجراي عمومي مي‌شوند
یکشنبه 4 شهریور 1386  ساعت 10:34:00 AM
كشن‌فلاح گفت: آثار پذيرفته شده در مرحله نهايي كه در سنندج اجرا مي‌شوند، شامل 40 اجرا در بخش صحنه‌اي است كه از لحاظ كمي، اتفاق ‌جديدي است و اگر امكانات بيشتري در اختيار ما بود، ‌قطعاً اين تعداد‌ به 60 گروه مي‌رسيد. در بخش خياباني نيز‌ 22 اجرا خواهيم داشت و نكته قابل توجه اين‌كه حضور گروه‌هاي شهرستاني در اين جشنواره بسيار پررنگ بوده و ورود شهرستاني‌ها به اين عرصه بسيار مهم است. ما نيز در اين دوره از جشنواره تلاش كرديم با استفاده از تجربه دوره‌هاي گذشته تنوع بيشتري به وجود آوريم.  [ متن کامل ]
 
 
Posted by پیمان شیخی @ 15:5 |
"جواد ذوالفقاري" در سمينار تخصصي نمايش‌هاي آئيني ـ سنتي:
مبارك با همه سر جنگ دارد
چهارشنبه 31 مرداد 1386  ساعت 2:02:00 PM      تعداد بازدید: 14
ايران تئاتر -  سرویس خبر نسخه‌ی چاپ

پيمان شيخي:
جواد ذوالفقاري در سومين روز برگزاري نخستين سمينار تخصصي نمايش‌هاي آئيني ـ سنتي درباره"نمايش عروسكي سنتي، نمايش عروسكي جديد" به سخنراني پرداخت.
به گزارش سايت ايران تئاتر، جواد ذوالفقاري در ابتداي اين سمينار با اشاره به موضوع بحث خود پيرامون نمايش‌هاي عروسكي سنتي و جديد گفت:«گفته‌اند و مي‌گويند كه دوران كودكي بيشترين تأثير را در زندگي انسان هنرمند دارد. اما دوران كودكي كدام است؟ كودك كه به دنيا مي‌آيد بخشي از دانش خود را به صورت ارثي با خود مي‌آورد، كه بسيار اندك و غريزي است. اما كودكي كه به اين دنيا مي‌آيد مي‌خواهد بداند و كسب كند دانسته‌ها را. اين دانسته‌ها متعلق به پشتيبان اوست، پس به عقب برمي‌گردد و مي‌خواهد بر داشته‌هاي پيش از خود آگاه شود. اين داشته‌ها يافته‌هاي امروز و برگرفته از ديروز است.
كودك ميل دارد آن چه مي‌آموزد ساده باشد و رويايي، از جنس خيال باشد و لطيف. كودك به جزئيات و حاشيه گذشته كاري ندارد، عصاره تاريخ را مي‌خواهد. همان چه كه از تاريخ به صورت چكيده و گزيده باقي مانده است. اين نوع روايت از گذشته در سنت يافت مي‌شود.
كودك مي‌خواهد آن چه از گذشته مي‌آموزد بيشتر روايي باشد و تصويري. پس نمايش، به ويژه نمايش عروسكي، برايش گويايي بيشتري دارد. در دنياي عروسكي مي‌توان مجموعه زندگي يك قوم را ـ كه حاصل انديشه، شناخت، و باور مردم آن است ـ در قالب داستان‌ها، افسانه‌ها و حماسه‌ها مشاهده كرد و كودك هم چه قدر اين نوع نگاه به زندگي را دوست دارد.»
وي در ادامه افزود:«در نمايش عروسكي دو نيروي خير و شر وجود دارد كه جدال آن‌ها با هم كشمكش نمايش را پديد مي‌آورد. خير همان قهرمان ملي است كه خوب است و با نيت پاك و عصاره خواست‌هاي مردمي جامعه و با خصوصيات معمولي يك انسان. به همين علت است كه همگان او را دوست و از آن خود مي‌دانند، به خصوص كودكان.
شر هم به صورت ديو يا شيطان ظاهر مي‌شود. گويي تا زندگي باقي است اين دو نيرو در جدال هميشگي هستند و همين جدال است كه بازي آن‌ها را نمايشي مي‌سازد. كودك چون مي‌داند اين بازي است از آن لذت مي‌برد. اين بازي را مي‌بيند تا در مواجهه با جدال واقعي در زندگي آماده شود. اما نمايش عروسكي سنتي چه دارد كه چنين كودكان و ما را مجذوب مي‌كند؟»
ذوالفقاري با اشاره به خيمه‌شب‌بازي گفت:«مبارك در تمام مدت نمايش با همه سر جنگ دارد. با آن كه اشتباه مي‌كند و بر خطاست به جدال مي‌پردازد. همين هم او را قهرمان مي‌كند. تماشاگر قهرماني را دوست دارد كه مبارزه‌جويي خصلت اصلي او باشد. حسن خيمه شب بازي در اين است كه اين جدال با چاشني طنز همراه است همين هم اين بازي را شيرين مي‌كند. مبارك با قلب كلمات و مفاهيم بر شدت شوخي‌هايش مي‌افزايد و همين او را ويژه مي‌‌كند و متفاوت و دوست داشتني. خصلتي كه كودكان بسيار دوستش دارند.
حالا كودك بزرگ مي‌شود، جوان مي‌شود. در جواني انسان به شكل واقعي‌تر با مسائل برخورد مي‌كند. نگاهش بيشتر به رخدادهايي است كه در زمانه خودش و در حالت واقعي اتفاق مي‌افتد. بنابراين به نمايش جديد مي‌پردازد.
جوان نمايش جديد را چگونه مي‌سازد؟
نمايش عروسكي جديد مي‌تواند در همان قالب و شكل سنتي باشد و ادامه دهنده راه پيشينيان. ولي با نيرويي جوان‌تر و شكل اجرايي همان روش سنتي است، بدون اعمال تغييرات اساسي.
در حالت دوم نمايش براساس سنت نوشته مي‌شود، ولي موضوع و شكل اجرايي كامل امروزي و جديد است. نمايشگر مي‌خواهد علاوه بر موضوعات جهان شمول و هستي شناسانه، زمينه مطرح شدن مسائل روز را نيز فراهم آورد.
در اين نوع شايد بهترين نمونه سه نمايشنامه عروسكي اثر بهرام بيضايي باشد. شخصيت‌هاي نمايش همان قهرمانان پيشين خيمه‌شب‌بازي هستند اما بيضايي قواعد و منطق بازي‌هاي پيشين را بر‌هم مي‌ريزد و طرحي نو مي‌افكند. ديگر تقدير و سرنوشت محتوم عامل تعيين كننده نيست. بلكه عزم و تقدير قهرمان براي تغيير سرنوشت و خواست آزاد بودن مطرح مي‌شود. تا آن جا كه قهرمان ديگر حتي تحمل داشتن نخ‌هايي را كه به او وصل است و به هر سو كه بخواهند او را مي‌كشانند، ندارد. قهرمان مي‌خواهد آزاد و رها از هر بندي باشد. به همين خاطر هم نمايشي جديد شد و در تاريخ نمايش عروسكي ما ماند.
در نوع سوم تنها از سنت بهره گرفته مي‌شود. يعني موضوع مربوط به زمان حال مي‌شود. در زمان حال اتفاق مي‌افتد. بنابراين قهرمان و شخصيت‌ها هم جديد هستند، اما براي بيان مفاهيم خاص در كل اثر يا پاره‌اي از لحظات از سنت مدد جسته مي‌شود.»
ذوالفقاري در خصوص تلويزيون در بحث خود گفت:«تلويزيون در اين نوع بهره‌هاي بسياري از نمايش‌هاي سنتي برده است. بارها و بارها نمايش‌ها و شوهاي جديدي براساس"پانچ و جودي"، ‌نمايش‌ عروسكي سنتي انگلستان، در تلويزيون‌هاي انگلستان و آمريكا ساخته شده است. "كوكلا"، "فران و اولي" يكي از خوش‌شانس‌ترين نمونه‌ها از اين دست بود، كه از طريق پرداختن به مسايل و رويدادهاي روز جامعه و ايجاد زمينه برقراري تماس‌هاي تلفني، حتي تماشاگر زنده را هم براي اجراهاي خود فراهم آورده بود و توانست يكي از محبوب‌ترين برنامه‌هاي تلويزيوني آمريكا شود و ميليون‌ها تماشاگر را مجذوب كند.
در اين نوع تنها از ساختار اصلي نمايش‌هاي عروسكي سنتي استفاده مي‌شود و موضوع، قهرمان و شخصيت‌ها و حتي موسيقي و آوازها همه جديد است. اما يك نفر، مثل قديم، پاخيمه‌اي(كه مي‌تواند برخلاف اسلاف خود زن باشد) و با قهرمان جدل موضوعي و كلامي داشته باشد.
يكي از نمونه‌هاي نادر و بسيار موفق در تلويزيون ما"كلاه قرمزي و پسرخاله" است كه در آن ايرج طهماسب همان نقش پاخيمه‌اي را بازي مي‌كرد ولي نامش شده بود آقا مجري. در خيمه شب بازي پاخيمه‌اي پايين مي‌نشيند و عروسك‌هاي نخي مقابل و بالاتر از او هستند(يعني دنياي عروسكي فراتر از دنياي واقعي است) ولي در اين برنامه آقاي مجري پشت ميز مي‌نشست و عروسك‌هاي دستكشي پايين‌تر از او به حركت درمي‌آمدند. در تمام برنامه‌ها هم جدال بين آقاي مجري و كلاه قرمزي برقرار بود و آقاي مجري هرگز از گزند كنايه‌ها، نيش‌ها، و شوخي‌هاي كلاه قرمزي در امان نبود.
همچنين بايد به نوع سخن گويي و كلام كلاه قرمزي اشاره كرد كه بسيار خاص و متمايز است. به علاوه حتي در زمان‌هايي كلاه قرمزي به شكلي صحبت مي‌كرد كه نياز بود مثل خيمه شب بازي، آقاي مجري صحبت‌هاي او براي بينندگان تكرار كند تا درك شود. يكي از علل موفقيت‌هاي اين برنامه بي شك استفاده مناسب از همين ساختار سنتي خيمه شب بازي بوده است.
بهره گيري ايرج طهماسب از خيمه شب بازي گاهي از اين نوع مرزهاي مرسوم هم فراتر مي‌رود. يادمان هست كه در پايان خيمه شب بازي بعد از آن كه شاهزاده فرخ خان ازدواج مي‌كند و به مراد دلش مي‌رسد، مبارك هم از پاخيمه‌اي مي‌خواهد دستي بالا بزند و سروناز خانم را به همسري او درآورد. پاخيمه‌اي هم اين كار را مي‌كند ولي ناگاه در ميانه شادي و عروسي غولي دو‌شاخ ظاهر مي‌شود و به مبارك مي‌گويد تو به ناموس ديگران نظر داشته‌اي و او را با خود مي‌برد.
در"زير درخت هلو" آخرين فيلم سينمايي طهماسب، در هنگامه‌ای که قهرمان،حمید جبلی، بیهوش است و را با آمبولانس ‌می برند، دچار کابوس می‌شود و دیوی بر او ظاهر می‌شود و به خاطر این که به ناموس دیگران چشم داشته است، و در حقیقت فقط می‌خواسته است ازدواج کند، می‌خواهد او را به درون آتش ببرد.»
وی خاطر نشان کرد:«نکته جالب این جاست که در خیمه‌شب‌بازی غول دو‌شاخ مبارک را با خود می‌برد و دیگر نشانی از مبارک نمی‌ماند، اما قهرمان زیر درخت هلو، پس از دیدن این کابوس، ناگاه فریاد می‌زند و به هوش می‌آید و سرانجام به خوبی و خوشی ازدواج می کند.
در"شاه اوبو" اثر جاویدان آلفرد ژاری، هر چند قهرمان دیگر مردمی نیست و خصلت های نیک ندارد، اما تمام کنش‌ها و رفتارش برگرفته از نمایش های سنتی عروسکی فرانسه، یعنی "پولیشینل و گینیول"، است. نوع بیان خاص و غیر عادی و جنگ و جدل های سراسر نمایش، بسیار بازیگوشانه بودن حرکات، همه از همان سنت های دیرین نمایشی می آید.
فدریکو گارسیا لورکا هم آن چنان شیفته نمایش های عروسکی سنتی بود که چندین نمایشنامه جدی و با مضامین امروزین براساس شخصیت قهرمان ملی نمایش عروسکی اسپانیا دو کریستوبال نوشت.
یکی از عللی که در نمایش های عروسکی جدید از نمایش های عروسکی سنتی و قهرمانان آن بهره می‌گیرند این است که این قالب و قهرمانان آن‌ها از چنان اعتبار و محبوبیتی برخوردارند که تماشاگران و مردم بیشتر سریع‌تر و عمیق‌تر حرف‌های آنان را می‌پذیرند.
مثالی می‌زنم. زمانی دولت ترکیه در اندیشه طرحی برای تنظیم جمعیت و خانواده داشت و این مطلب را به مسابقه گذاشت. برنده این طرح بیل برد آمریکایی شد.
می‌دانیم که قره گز قهرمان ملی نمایش سایه ترکیه است و از محبوبیت بسیاری برخوردار. چنان که شوخی‌ها و تکیه کلام های او ورد زبان همه ترک‌هاست. مثلاً اگر کسی ازدواج عجیب و نامناسب کرده باشد، می‌گویند عروسی قره‌گزی کرده است.
بیل برد نمایشی که ارائه کرد چنین مضمونی داشت:
قره گز عاشق می‌شود و ازدواج می‌کند. بلافاصله زنش حامله می‌شود. او را به بیمارستان می‌برد و جلوی در اتاق عمل راه می‌رود و با خود فکر و صحبت می‌کند: چقدر من خوشبختم. چه زن خوبی دارم. الان برای من یک بچه می آورد. چقدر خوب! در همین لحظه یک بچه روی صحنه می پرد و قره گز خوشحالی بسیار خود را ابراز می دارد. قره گز باز هم جلوی در اتاق عمل قدم می زند و با خود صحبت می کند. چقدر خوب است من صاحب بچه شدم! چه بچه نقلی‌مُقلی خوبی! می‌شه من صاحب یه بچه دیگه بشم؟ در همین لحظه یک بچه دیگر روی صحنه می‌پرد و قره گز او را هم بغل می کند. او باز هم به صحبت‌های خود ادامه می‌دهد که بچه سوم و بعد چهارمی بر روی صحنه می‌افتند و همین طور ادامه می‌یابد تا تمام صحنه را بچه پر می‌کند. یک باره قره‌گز عصبانی می‌شود و تمام بچه ها را به جز دو بچه از صحنه بیرون می‌ریزد و اعلام می‌کند دو تا بچه کافیه! و نمایش تمام می‌شود.»
ذوالفقاری در پایان گفت:«فکر نمی‌کنید این نمایش تأثیرگذارتر از هر ابلاغیه رسمی و دولتی باشد؟
کودک عروسک است و بزرگ می‌شود و جوان می‌شود. جوان بزرگ می‌شود و پیر می‌شود. پیر هم که شد باز هم عروسک می شود.
جالب این است وقتی هم که انسان پیر شد حتی کارهای جوان‌های قدیم هم حالا برای او سنت می‌شود. بله در پیری هم مثل کودکی میل به سنت در انسان برانگیخته می‌شود.
آری چنین است. سنت همیشه با ماست.
Posted by پیمان شیخی @ 10:36 |